Na današnji dan
1. mart / ožujak (1. 3) jest 60. dan godine po gregorijanskom kalendaru (61. u prestupnoj godini). Do kraja godine još je 305 dana.
86. p. n. e.Prije 2112 g., 7 m. i 24 d.
-
Rimski vojskovođa Lucije Kornelije Sula zauzeo Atinu i svrgnuo lokalnog tiranina koga je postavio pontski kralj Mitridat VI Eupator. Od Sulinog razaranja Atina se nikada nije oporavila.
293.Prije 1733 g., 7 m. i 24 d.
-
Rimski car Dioklecijan stvorio tetrarhiju, sistem vladavine četiri savladara. Galerije i Konstancije I Hlor proglašeni su cezarima avgusta Dioklecijana i Maksimijana.
1498.Prije 528 g., 7 m. i 24 d.
-
Vasko de Gama kao portugalski moreplovac je prvi Evropljanin koji se iskrcao na obale sadašnje afričke države Mozambik na svome putu ka Indiji.
1562.Prije 464 g., 7 m. i 24 d.
-
Francuski rimokatolici su, pod vođstvom vojvode Fransoa od Gize, i uz podršku Vatikana u Vasiju pobili 1.200 hugenota - francuskih protestanata, izazvavši vjerski rat koji je trajao do 1598. godine.
1633.Prije 393 g., 7 m. i 24 d.
-
Samjuel de Šamplen je povratio svoj položaj zapovednika Nove Francuske u ime kardinala Rišeljea.
1643.Prije 383 g., 7 m. i 24 d.
-
Posle Portugalije i Francuske, španski kralj Karlo III (Carlos III) protjerao je iz zemlje rimokatolički jezuitski red.
1803.Prije 223 g., 7 m. i 24 d.
-
Ohajo se, kao 17. država, priključuje Sjedinjenim Američkim Državama.
1815.Prije 211 g., 7 m. i 24 d.
-
Francuski car Napoleon Bonaparta iskrcao se na obalu Francuske, tri dana pošto je s grupicom sledbenika napustio mediteransko ostrvo Elba na kojem je bio zatočen pošto je primoran da abdicira u aprilu.
1862.Prije 164 g., 7 m. i 24 d.
-
Izlazi prvi broj zadarskog "Narodnog lista", najstarije živuće hrvatske novine.
1872.Prije 154 g., 7 m. i 24 d.
-
Botanički i zoološki vrt Yellowstone u SAD-u postao prvi svjetski nacionalni park.
1878.Prije 148 g., 7 m. i 24 d.
-
Pobedom Srbije završen je Drugi srpsko-turski rat. Prvi rat sa Osmanskim carstvom 1876. i 1877. — okončan je neuspehom Srbije, ali joj je drugi 1877. i 1878. doneo teritorijalno proširenje za četiri okruga i međunarodno priznanje na Berlinskom kongresu 1878. Ti ratovi bili su nastavak oslobodilačke borbe, a neposredan povod bio je ustanak Srba 1875. protiv turske vlasti u Bosni i Hercegovini.
1896.Prije 130 g., 7 m. i 24 d.
-
Etiopija je pobijedila Italiju u odlučujućoj bitki kod Adowe čime je završen Prvi abesinijsko-italijanski rat.
1919.Prije 107 g., 7 m. i 24 d.
-
Japanska vlast u Koreji: Samilski pokret u Koreji započeo je brojne mirovne prosvjede diljem zemlje, ali su brutalno ugušeni od japanske policije i vojske.
1919.Prije 107 g., 7 m. i 24 d.
-
U Beogradu se sastao prvi jugoslovenski parlament - privremeno narodno predstavništvo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca u kojem je bilo 296 poslanika, postavljenih ukazom vlade. Poslanici su mahom bili iz ranijih parlamenata jugoslovenskih zemalja, izabrani prije Prvog svetskog rata.
1941.Prije 85 g., 7 m. i 24 d.
-
Bugarska je u Drugom svjetskom ratu pristupila Trojnom paktu i već 2. marta 1941. u nju su iz Rumunije počele da ulaze njemačke trupe. Uz pomoć Adolfa Hitlera, revanšistička politika Bugarske još više je usmerena protiv Jugoslavije, prema kojoj je godinama imala teritorijalne pretenzije, zauzevši tako veći deo Makedonije i jugoistok Srbije.
1942.Prije 84 g., 7 m. i 24 d.
-
U Čajniču je u Drugom svetskom ratu od oko hiljadu boraca formirana Druga proleterska brigada s četiri bataljona, u čiji su sastav ušli Prvi i Četvrti bataljon Užičkog, Drugi bataljon Čačanskog i Treći bataljon Šumadijskog odreda. Na borbenom putu dugom oko 24.000 kilometara brigada je izvela više od 120 većih operacija širom Jugoslavije.
1943.Prije 83 g., 7 m. i 24 d.
-
Britansko ratno vazduhoplovstvo počelo je u Drugom svetskom ratu da sistematski bombarduje evropske železničke sisteme na teritoriji pod kontrolom Njemačke.
1946.Prije 80 g., 7 m. i 24 d.
-
Engleska banka prelazi u državno vlasništvo, a njeni dotadašnji akcioneri se obeštećuju.
1950.Prije 76 g., 7 m. i 24 d.
-
U suđenju koje je trajalo manje od 90 minuta, nemačko-britanski fizičar Klaus Fuks je osuđen za kršenje Zakona o državnim tajnama za odavanje Sovjetskom Savezu informacija o projektu Menhetn.
1954.Prije 72 g., 7 m. i 24 d.
-
SAD saoštile da su na ostrvu Bikini u Tihom okeanu detonirali hidrogensku bombu Castle Bravo tešku 15 megatona, koja je uzrokovala jednu od najgorih radioaktivnih kontaminacija tokom nuklearnog testiranja.
1954.Prije 72 g., 7 m. i 24 d.
-
U glavnom gradu Venecuele Karakasu otvorena je prva konferencija Organizacije američkih država.
1958.Prije 68 g., 7 m. i 24 d.
-
U austrijskom gradu Saalfeldenu počelo prvo Svjetsko prvenstvo u biatlonu u muškoj konkurenciji.
1959.Prije 67 g., 7 m. i 24 d.
-
Arhiepiskop Makarios III vratio se na Kipar iz izgnanstva sa Sejšelskih ostrva, na koja su ga 1956. protjerali Britanci. Krajem 1959. Ujedinjeno Kraljevstvo, Grčka i Turska sporazumjele su se o nezavisnosti Kipra, a Makarios je 1960. postao prvi predsednik Kiparske republike, što je ostao do smrti 1977.
1966.Prije 60 g., 7 m. i 24 d.
-
Posle tri i po meseca leta, na Veneru se spustila sovjetska “Venera 3“, prvi vasionski brod koji je prispeo na neku drugu planetu.
1979.Prije 47 g., 7 m. i 24 d.
-
Filips je na konferenciji za novinare u Ajndhovenu predstavio prototip optičkog digitalnog audio diska.
1985.Prije 41 g., 7 m. i 24 d.
-
U Urugvaju je preuzeo vlast predsednik Hulio Sangineti, čime je okončana devetogodišnja vojna vladavina u toj južnoameričkoj zemlji.
1991.Prije 35 g., 7 m. i 24 d.
-
Na prvim slobodnim izborima u Albaniji, Albanska partija rada osvojila je 176 od 250 poslaničkih mesta i zadržala vlast, ali je predsednik partije Ramiz Alija izgubio u svojoj izbornoj jedinici.
1992.Prije 34 g., 7 m. i 24 d.
-
Bosna i Hercegovina stekla nezavisnost nakon odluke građana referendumom o samoopredjeljenju, na kome su Bosanski muslimani i Hrvati su na referendumu glasali za otcepljenje od Jugoslavije, a u Sarajevu su muslimani ispred srpske pravoslavne crkve pucali na srpske svatove, što je nagovestilo građanski rat u bivšoj BiH. Ubijen je otac mladoženje Nikola Gardović i ranjen sveštenik Radenko Miković, a ubice - koje vlast muslimanskog lidera Alije Izetbegovića nije ni pokušala da identifikuje i kazni - spalile su i srpsku zastavu.
1992.Prije 34 g., 7 m. i 24 d.
-
U Crnoj Gori se na referendumu 63 odsto građana izjasnilo za zajedničku državu sa Srbijom - Saveznu Republiku Jugoslaviju. Čelnici najvećih političkih stranaka su tim povodom izjavili da narode Crne Gore i Srbije povezuju etničke, ekonomske, kulturne, istorijske i druge veze i da ih one upućuju na zajednički interes da žive u jednoj državi.
1993.Prije 33 g., 7 m. i 24 d.
-
Američki vojni transporteri su iznad istočne Bosne izbacili prve tovare s hranom i lekovima, čime je u Bosni i Hercegovini počela “Operacija padobran“.
1994.Prije 32 g., 7 m. i 24 d.
-
Posle višednevnih pregovora pod pritiskom SAD, predstavnici Hrvatske, i bosanskih muslimana i Hrvata su u Vašingtonu potpisali preliminarni sporazum o stvaranju muslimansko-hrvatske federacije u BiH.
1445.Prije 581 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođen Sandro Botičeli, jedan od najvećih slikara italijanske Renesanse.
1810.Prije 216 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođen Frederik Fransoa Šopen (franc. Frédéric François Chopin, polj. Fryderyk Franciszek Szopen), poljski kompozitor i pijanist.
1855.Prije 171 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođen Lazar Paču, srpski ljekar i političar, ministar finansija Kraljevine Srbije, cincarskog porijekla.
1868.Prije 158 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođena Sofija Hotek ili Vojvotkinja Hoenberg (njem. Sophie Chotek von Chotkowa), supruga Franca Ferdinanda.
1883.Prije 143 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođen Julije Benešić, hrvatski književnik, prevoditelj i jezikoslovac.
1910.Prije 116 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođen Dejvid Niven (engl. David Niven), britanski pozorišni i filmski glumac i producent, dobitnik Oskara.
1912.Prije 114 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođen Josip Tabak, hrvatski prevoditelj, pisac, novinar i književni kritičar.
1922.Prije 104 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođen Jitzhak Rabin, izraelski političar i državnik, dobitnik Nobelove nagrade za mir.
1935.Prije 91 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođen Džed Alan (engl. Jed Allan), američki glumac koji se proslavio u serijama "Dani naših života" i "Santa Barbara".
1952.Prije 74 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođen Martin O'Neill, fudbaler iz Sjeverne Irske i fudbalski trener.
1959.Prije 67 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođen Safet Zajko, bosanskohercegovački borac, pripadnik Armije RBiH i dobitnik najvišeg ratnog priznanja, Zlatni ljiljan.
1987.Prije 39 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođena Keša Rouz Sibert (engl. Kesha Rose Sebertl), poznatija pod pseudonimom Ke$ha, američka pjevačica.
1994.Prije 32 g., 7 m. i 24 d.
-
Rođen Džastin Dru Biber (engl. Justin Drew Bieber), kanadsko-američki pjevač.
1643.Prije 383 g., 7 m. i 24 d.
-
Umro Đirolamo Freskobaldi, (ital. Girolamo Frescobaldi), italijanski kompozitor muzike za orgulje u kasnoj renesansi i ranom baroknom periodu.
1792.Prije 234 g., 7 m. i 24 d.
-
Umro Leopold II, njemačko-rimski car, ugarsko-hrvatski i češki kralj.
1865.Prije 161 g., 7 m. i 24 d.
-
Umrla Ana Pavlovna, ruska princeza, ćerka cara Pavla I i kraljica Holandije.
1911.Prije 115 g., 7 m. i 24 d.
-
Umro Jakobus Henrikus van 't Hof (hol. Jacobus Henricus van 't Hoff), holandski fizikohemičar i organohemičar, dobitnik prve Nobelove nagrade za hemiju 1901.
1958.Prije 68 g., 7 m. i 24 d.
-
Umro Toma Rosandić, prvi rektor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu.
1992.Prije 34 g., 7 m. i 24 d.
-
Umro Karlo Štajner, hrvatski publicist, autor knjige 7000 dana u Sibiru.
2000.Prije 26 g., 7 m. i 24 d.
-
Umro Vlastimir Peričić, srpski i jugoslavenski kompozitor, dopisni član Srpske akademije nauka i umetnosti.
